April 14, 2026
ભારતમાં ઘણા વર્ષોથી ભારે વરસાદ પડ્યા બાદ, આ વર્ષે મેઘરાજા થોડો અસ્વસ્થ થઈ શકે છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ આગાહી કરી છે કે જૂનથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસામાં વરસાદ સામાન્ય કરતા ઓછો રહેવાની ધારણા છે. આ વર્ષે, દેશમાં ચોમાસા દરમિયાન 80 સેમી વરસાદ પડવાની શક્યતા છે. જ્યારે 1971 થી 2020 સુધીનો ભારતનો રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે સરેરાશ વરસાદ 87 સેમી રહ્યો છે. ચોમાસાના ચારમાંથી ત્રણ મહિનામાં ઓછા વરસાદની અપેક્ષાએ તણાવ વધાર્યો છે, જોકે, સપ્ટેમ્બરમાં થોડો સારો વરસાદ જોવા મળી શકે છે.
હવામાન વિભાગના મહાનિર્દેશક ડૉ. એમ. મહાપાત્રાએ કહ્યું છે કે દેશભરમાં ચોમાસાનો વરસાદ LPA ના 92 ટકા સુધી જઈ શકે છે. પરંતુ સામાન્ય કરતા ઓછા વરસાદનું મુખ્ય કારણ ‘અલ નિનો’ સ્થિતિનું નિર્માણ છે. આના કારણે દેશમાં ઓછો વરસાદ પડી શકે છે. જૂન દરમિયાન અલ નિનો સ્થિતિની શક્યતા છે. પ્રશાંત મહાસાગરમાં નબળી ‘લા નિના’ સ્થિતિ ધીમે ધીમે સમાપ્ત થઈ રહી છે અને હવામાન સામાન્ય થઈ રહ્યું છે.
દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસાના બીજા તબક્કામાં સકારાત્મક હિંદ મહાસાગર દ્વિધ્રુવીય (PIOD) સ્થિતિ વિકસી શકે છે. PIOD એટલે કે હિંદ મહાસાગરનો પશ્ચિમ ભાગ (આફ્રિકન કિનારો) સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમ થાય છે અને પૂર્વીય ભાગ (ઇન્ડોનેશિયા) ઠંડો બને છે. આવી સ્થિતિમાં, પવનો પૂર્વથી પશ્ચિમ તરફ એટલે કે બંગાળની ખાડીથી અરબી સમુદ્ર તરફ વહે છે. સમુદ્રના તાપમાનમાં આવો ફેરફાર વરસાદની સામાન્ય પેટર્નને બદલી શકે છે.
સકારાત્મક IOD વધુ વરસાદ લાવે છે, તેથી એવી આશા રાખવામાં આવે છે કે તે ચોમાસાના બીજા તબક્કામાં અલ નીનોની અસર ઘટાડવામાં મદદ કરશે. જાન્યુઆરીથી માર્ચ દરમિયાન ઉત્તર ગોળાર્ધમાં પણ સામાન્ય કરતાં થોડો ઓછો બરફવર્ષા થઈ છે. સામાન્ય રીતે, જ્યારે ઓછી બરફવર્ષા થાય છે, ત્યારે વધુ વરસાદની શક્યતા રહે છે. હવામાન વિભાગ એપ્રિલના મધ્યમાં ચોમાસાની પહેલી આગાહી કરે છે અને મેના છેલ્લા અઠવાડિયામાં અપડેટ જાહેર કરે છે.
Trending News
આ વર્ષે નબળા ચોમાસાનું કારણ અલ નીનો છે. પ્રશાંત મહાસાગરમાં અલ નીનો સ્થિતિ ભારતીય ચોમાસાને અટકાવે છે. આ વર્ષે દેશભરમાં સરેરાશ વરસાદ 92% (LPA) હોવાનો અંદાજ છે. ૯૬% થી ઓછો વરસાદ ‘સામાન્યથી ઓછો’ ગણવામાં આવે છે.
ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારત અને મધ્ય ભારતમાં વરસાદ ઓછો રહેવાની શક્યતા છે. ઉત્તર-પૂર્વ અને દક્ષિણ દ્વીપકલ્પીય ભારતના કેટલાક ભાગોમાં સામાન્ય વરસાદ પડી શકે છે. ઓછો વરસાદ ડાંગર, કઠોળ અને તેલીબિયાં જેવા ખરીફ પાકોના વાવેતરને અસર કરી શકે છે. સકારાત્મક હિંદ મહાસાગર દ્વિધ્રુવીય સપ્ટેમ્બરમાં વરસાદને થોડો ટેકો પૂરો પાડી શકે છે.