ભારતીય રૂપિયો શુક્રવાર, 27 માર્ચે પહેલી વાર 94 ડોલરના સ્તરને પાર કરી ગયો, જે એક ઐતિહાસિક ઘટાડો દર્શાવે છે. રૂપિયો 94.15 ની નજીક પહોંચી ગયો, જે અત્યાર સુધીનો સૌથી નીચો સ્તર છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ઉર્જા સંકટના ભયથી ભારત જેવા આયાત-આધારિત દેશોના ચલણ પર દબાણ વધ્યું છે.
રૂપિયો કેમ ઘટી રહ્યો છે?
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $100 થી ઉપર રહ્યા છે. ભારત તેની જરૂરિયાતોનો મોટો ભાગ આયાત કરે છે, તેથી તેલના ભાવમાં વધારો ડોલરની માંગમાં વધારો કરે છે અને રૂપિયો નબળો પાડે છે. વધુમાં, વૈશ્વિક બજારોમાં ઘટાડો અને બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારાથી રોકાણકારો સુરક્ષિત વિકલ્પો તરફ ધકેલાઈ ગયા છે, જેનાથી ઉભરતા બજારના ચલણો પર દબાણ આવ્યું છે.
યુએસ પ્રમુખ ટ્રમ્પના વિરોધાભાસી નિવેદનોએ પણ બજારની અનિશ્ચિતતામાં વધારો કર્યો છે. એક તરફ, તેમણે ઈરાન પર હુમલો ટાળવાનું વચન આપ્યું હતું, જ્યારે બીજી તરફ, તેમણે કડક ચેતવણી પણ આપી હતી, જેનાથી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ નબળો પડ્યો હતો.
ભવિષ્ય શું રહેશે?
ફોરેક્સ નિષ્ણાત અમિત પાબારીના મતે, બજાર હાલમાં “આશા અને અનિશ્ચિતતા” વચ્ચે ફસાયેલું છે. જો તણાવ ઓછો થાય, તો રૂપિયો ₹1 થી ₹1.5 સુધી સુધરશે, પરંતુ પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ થાય ત્યાં સુધી અસ્થિરતા ચાલુ રહેશે.
ટેકનિકલી, 94.00–94.20 સ્તરને મજબૂત પ્રતિકાર માનવામાં આવે છે, જ્યાં કેન્દ્રીય બેંક હસ્તક્ષેપની શક્યતા છે. દરમિયાન, 92.80–93.00 સ્તર સપોર્ટ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.
નબળા રૂપિયાની આડઅસરો
ડોલર સામે રૂપિયાનો ઘટાડો માત્ર સરકારની મુશ્કેલીઓ જ નહીં પરંતુ સામાન્ય લોકોની પણ મુશ્કેલીઓમાં વધારો કરે છે. જ્યારે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્યારે તેની સીધી અસર ફુગાવા અને તમારા માસિક બજેટ પર પડે છે. ચાલો સમજીએ કે રૂપિયો શા માટે ઘટે છે અને તે તમને કેવી રીતે અસર કરે છે.
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોનો 75% થી 80% વિદેશથી ખરીદે છે. જ્યારે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્યારે તેલની આયાત વધુ મોંઘી બને છે. અંદાજ મુજબ, ડોલર સામે 1 રૂપિયાના ઘટાડાથી તેલ કંપનીઓ પર આશરે 8,000 કરોડ રૂપિયાનો વધારાનો બોજ પડે છે.
મોંઘી દવાઓ અને શિક્ષણ
ભારતમાં ઘણી આવશ્યક દવાઓ આયાત કરવામાં આવે છે. નબળા રૂપિયાથી આ દવાઓના ભાવ વધે છે. વધુમાં, વિદેશમાં અભ્યાસ વધુ મોંઘો બને છે. મુસાફરી ખર્ચ વધે છે, જેના કારણે હોટલ અને ભોજનનો ખર્ચ વધે છે.
વિકાસ યોજનાઓ પર અસર
જ્યારે ડોલર વધુ મોંઘો થાય છે, ત્યારે સરકારી ખર્ચ વધે છે. પરિણામે, સરકારે વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ (જેમ કે રસ્તા, આરોગ્ય અને શિક્ષણ) પર ખર્ચ ઘટાડવો પડી શકે છે. આ સામાન્ય જનતાને ઉપલબ્ધ લાભોને અસર કરે છે.
સરકારી તિજોરી પર દબાણ વધતું જાય છે
દેશમાં આવતા અને બહાર જતા વિદેશી હૂંડિયામણ વચ્ચેના તફાવતને ચાલુ ખાતાની ખાધ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે આયાત વધુ હોય છે, ત્યારે વધુ ડોલર દેશની બહાર જાય છે, જેનાથી CAD વધે છે. ભારત તેલ અને સોનાની આયાત પર સૌથી વધુ વિદેશી હૂંડિયામણ ખર્ચ કરે છે.

