February 28, 2026
અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા તાજેતરમાં ઇરાની લશ્કરી થાણાઓ પર કરવામાં આવેલા હુમલાઓએ સમગ્ર મધ્ય પૂર્વને યુદ્ધની જ્વાળાઓમાં લપેટી લીધું છે. ઇરાને આ સંઘર્ષને નિર્ણાયક અંત સુધી લઈ જવાની ધમકી આપી છે, અને ઇરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે તેને જાતે જ સમાપ્ત કરશે. આ ધમકીઓ વચ્ચે, એક મોટો પ્રશ્ન ઊભો થાય છે: જો આ યુદ્ધ લંબાય છે, તો બંને દેશોની અર્થવ્યવસ્થા આ વિનાશક ફટકાનો સામનો કેવી રીતે કરશે, અને કોની અર્થવ્યવસ્થા તૂટી પડશે? યુદ્ધો ફક્ત શસ્ત્રોથી જ નહીં, પણ ખજાનાથી પણ લડવામાં આવે છે. ચાલો આંકડા અને વર્તમાન પરિસ્થિતિઓની તપાસ કરીએ કે આ વિનાશક યુદ્ધમાં કોનો આર્થિક પાયો મજબૂત છે.
આર્થિક આંકડાઓમાં ઇઝરાયલનું વર્ચસ્વ
આર્થિક શક્તિની દ્રષ્ટિએ ઇઝરાયલ અને ઇરાન વચ્ચે ઘણો તફાવત છે. અંદાજ મુજબ, ઇઝરાયલનો GDP આશરે $666.4 બિલિયન સુધી પહોંચવાની ધારણા છે, જ્યારે તેની વસ્તી ફક્ત 10 મિલિયનની આસપાસ છે. આનો અર્થ એ છે કે તેનો માથાદીઠ GDP આશરે $60,000 છે, જે તેને વિશ્વના સૌથી ધનિક દેશોમાંનો એક બનાવે છે. તેનાથી વિપરીત, 90 મિલિયનથી વધુ વસ્તી ધરાવતા ઈરાનનો GDP ફક્ત $375 બિલિયન અને માથાદીઠ આવક ફક્ત $4,000 છે. ઇઝરાયલને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને પશ્ચિમી દેશો તરફથી મજબૂત આર્થિક ટેકો મળે છે, જેના કારણે તે લાંબા સમય સુધી યુદ્ધ લડી શકે છે.
ઇઝરાયલ પર ગાઝા યુદ્ધનો આર્થિક બોજ
ઇઝરાયલ આર્થિક રીતે મજબૂત હોવા છતાં, ઓક્ટોબર 2023 થી ચાલી રહેલા ગાઝા અભિયાને તેની અર્થવ્યવસ્થાને ગંભીર અસર કરી છે. એક અહેવાલ મુજબ, ઇઝરાયલ 2024 ના અંત સુધીમાં યુદ્ધ પર $67.5 બિલિયન ખર્ચ કરી ચૂક્યું હશે. પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે, ઇઝરાયલી કેબિનેટે આ વર્ષે $35 બિલિયનનું જંગી યુદ્ધ બજેટ મંજૂર કર્યું છે. મજૂરોની અછત, વેપારમાં વિક્ષેપો અને સંઘર્ષને કારણે પર્યટનમાં ઘટાડાને કારણે લગભગ 60,000 ઇઝરાયલી કંપનીઓ બંધ કરવાની ફરજ પડી છે. આ યુદ્ધ ઇઝરાયલ માટે આર્થિક રીતે ખૂબ મોંઘુ પણ સાબિત થઈ રહ્યું છે.
ઇરાન પ્રતિબંધો અને ફુગાવાથી પીડાઈ રહ્યું છે.
Trending News
ઇરાનની આર્થિક સ્થિતિ ઇઝરાયલ કરતાં ઘણી નબળી છે, જે મુખ્યત્વે પશ્ચિમી દેશો દ્વારા લાદવામાં આવેલા કડક આર્થિક પ્રતિબંધોને કારણે છે. ઈરાનનું અર્થતંત્ર મુખ્યત્વે ક્રૂડ ઓઈલ નિકાસ પર આધાર રાખે છે, પરંતુ આ પ્રતિબંધોએ તેના ચલણ, ઈરાની રિયાલને બરબાદ કરી નાખ્યું છે. આજે, એક ભારતીય રૂપિયો 14,434 ઈરાની રિયાલની સમકક્ષ છે. ફુગાવો આસમાને પહોંચી રહ્યો છે, જે સામાન્ય લોકો માટે જીવન નરક બનાવી રહ્યો છે. ઈરાનનો GDP રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ દ્વારા નિયંત્રિત છે, જે સંપૂર્ણપણે પારદર્શક નથી, જે આર્થિક સંકટને વધુ તીવ્ર બનાવે છે.
અર્થતંત્ર તેલના કુવાઓ પર આધારિત
ઈરાનની સમગ્ર ઔદ્યોગિક ક્ષમતા તેના તેલ ઉદ્યોગ પર આધારિત છે, તેની 90% થી વધુ નિકાસ ફક્ત ચીનમાં જાય છે. જો ઈઝરાયલ યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાનની તેલ સુવિધાઓને નિશાન બનાવે છે, તો ઈરાનની આવક સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે અને તેનું અર્થતંત્ર તૂટી જશે. ગરીબી રેખા નીચે જીવી રહેલી ઈરાની વસ્તી માટે યુદ્ધ એક મોટી દુર્ઘટના હશે. નિષ્ણાતો માને છે કે ઈરાન લાંબા સમય સુધી સંઘર્ષનો સામનો કરવા માટે આર્થિક રીતે તૈયાર નથી.