લગ્ન, તહેવારો અને રોકાણને કારણે ઘરેલુ માંગમાં સતત વધારો થવાને કારણે ભારત વાર્ષિક સોનાની આયાત પર અબજો ડોલર ખર્ચ કરે છે. માત્ર 2024-25માં સોનાની આયાત ₹4.89 લાખ કરોડ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે.
પરંતુ પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે ભારત કયા દેશ પાસેથી તેનું મોટાભાગનું સોનું ખરીદે છે? ચાલો જવાબ શોધીએ.
કયો દેશ સૌથી મોટો સપ્લાયર છે?
સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ ભારતનો સૌથી મોટો સોનાનો સપ્લાયર રહ્યો છે, જે કુલ આયાતના આશરે 41% હિસ્સો ધરાવે છે. 2024-25માં, ભારતે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ પાસેથી આશરે $19.6 બિલિયન મૂલ્યનું સોનું ખરીદ્યું. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ વિશ્વનું સૌથી મોટું ગોલ્ડ રિફાઇનિંગ હબ છે, જે 99.9% શુદ્ધતા સુધી સોનાને રિફાઇન કરવા માટે જાણીતું છે. દેશનું મજબૂત લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્ક અને કડક ગુણવત્તા ધોરણો તેને ભારતીય આયાત માટે પસંદગીનો સ્ત્રોત બનાવે છે.
બીજા સ્થાને સંયુક્ત આરબ અમીરાત
સંયુક્ત આરબ અમીરાત બીજા ક્રમે છે. તેની આયાત આશરે $16.01 બિલિયનની છે. ભારત અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત વચ્ચેના CEPA વેપાર કરાર હેઠળ, ભારતીય આયાતકારોને એક ટકા ડ્યુટી મુક્તિ મળે છે. આનાથી દુબઈથી સોનાની આયાત ઘણી ફાયદાકારક બને છે.
ત્રીજા સ્થાને દક્ષિણ આફ્રિકા
અહેવાલો અનુસાર, દક્ષિણ આફ્રિકાએ 2024-25 દરમિયાન ભારતને આશરે $6.35 બિલિયનનું સોનું પૂરું પાડ્યું હતું. આ દેશ લાંબા સમયથી વિશ્વના સૌથી મોટા સોના ઉત્પાદકોમાંનો એક રહ્યો છે. વધુમાં, પેરુ આશરે $4.21 બિલિયનનું સોનું અને ઓસ્ટ્રેલિયા આશરે $2.99 બિલિયનનું સોનું પૂરું પાડે છે.
ભારત સોનાની આયાત પર કેટલો ખર્ચ કરે છે?
2024-25 માટે ભારતનું કુલ સોનાની આયાત બિલ આશરે ₹4.89 લાખ કરોડ હોવાનો અંદાજ છે. આ ગયા વર્ષના આંકડા કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે, જે આશરે $45.5 બિલિયન હતું.
નોંધનીય છે કે ઓક્ટોબર 2025 માં, તહેવારોની મોસમ દરમિયાન, ભારતે માત્ર એક મહિનામાં $14.72 બિલિયનનું સોનું આયાત કર્યું હતું. આ પાછલા વર્ષ કરતાં લગભગ 200% વધુ હતું.
અર્થતંત્ર પર અસર
સોનાની આયાતની સીધી અસર ભારતના ચાલુ ખાતાની ખાધ પર પડે છે કારણ કે તે કુલ આયાત બિલમાં વધારો કરે છે. વધતી જતી આયાતને નિયંત્રિત કરવા અને દાણચોરીને રોકવા માટે, સરકારે જુલાઈ 2024 ના બજેટમાં સોના પરની કસ્ટમ ડ્યુટી 15% થી ઘટાડીને 6% કરી.

