March 04, 2026
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે, કતારે તેના પાવર પ્લાન્ટ્સ પર હુમલા બાદ લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ઉત્પાદન બંધ કરી દીધું છે. આનાથી ભારતમાં પુરવઠા પર અસર પડી છે અને મુખ્ય સ્થાનિક ક્ષેત્રો માટે ઇંધણની ઉપલબ્ધતામાં કટોકટી ઊભી થઈ છે. ભારત તેની ગેસ જરૂરિયાતોના મોટા ભાગ માટે કતાર સાથે લાંબા ગાળાના LNG કરારો પર આધાર રાખે છે. કતારથી શિપમેન્ટમાં કામચલાઉ રોકને કારણે ઔદ્યોગિક ગ્રાહકો અને શહેર ગેસ વિતરણ (CGD) કંપનીઓ માટે પુરવઠામાં 40 ટકા સુધીનો ઘટાડો થયો છે.
CNG ભાવ લાભ સમાપ્ત થવાની અપેક્ષા
જ્યારે કેટલાક ઔદ્યોગિક એકમો વૈકલ્પિક ઇંધણ તરફ સ્વિચ કરી શકે છે, ત્યારે CNG વેચતા શહેર ગેસ ક્ષેત્રે ગંભીર કટોકટીની ચેતવણી આપી છે. CGD કંપનીઓ કહે છે કે કતારના સસ્તા ગેસને બદલે બમણી કિંમતે LNG ખરીદવાથી CNGનો ભાવ લાભ ખતમ થઈ જશે, જેના કારણે ગ્રાહકોને કાયમી ધોરણે ઇલેક્ટ્રિક વાહનો તરફ સ્વિચ કરવાની ફરજ પડશે.
ભારતની સૌથી મોટી LNG આયાતકાર કંપની, પેટ્રોનેટ LNG લિમિટેડ, કતાર મોકલવામાં અસમર્થ છે. આનું મુખ્ય કારણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું નજીકનું બંધ થવું છે. કતાર સહિત મોટાભાગના પશ્ચિમ એશિયાઈ દેશો આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગ દ્વારા તેમના તેલ અને ગેસની નિકાસ કરે છે.
વધુમાં, ઈરાન દ્વારા વિશ્વના સૌથી મોટા નિકાસ કેન્દ્ર (કતાર સ્થિત) પર ડ્રોન હુમલામાં નિશાન બનાવ્યા બાદ ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવ્યું છે. પેટ્રોનેટે સ્ટોક એક્સચેન્જને જાણ કરી કે તેણે કતારની કંપની કતારએનર્જીને શિપિંગ કરવામાં અસમર્થતાને કારણે ફોર્સ મેજ્યુર નોટિસ જારી કરી છે. તેના જવાબમાં, કતારએનર્જીએ પણ પેટ્રોનેટને ફોર્સ મેજ્યુર નોટિસ મોકલી, જેમાં પ્રદેશમાં ચાલી રહેલી દુશ્મનાવટને કારણે સપ્લાય કરવામાં અસમર્થતાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો.
Trending News
પેટ્રોનેટના જણાવ્યા મુજબ, ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે, જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ શકતા નથી અને કતારના લોડિંગ પોર્ટ, રાસ લાફાન સુધી પહોંચી શકતા નથી. સુરક્ષા પરિસ્થિતિ અને દરિયાઈ નેવિગેશન જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને, પેટ્રોનેટે તેના ત્રણ LNG ટેન્કર, દિશા, રાહી અને અસીમ અંગે આ નોટિસ જારી કરી છે. પેટ્રોનેટે તેમાંથી ગેસ ખરીદતી કંપનીઓ (GAIL, IOC અને BPCL) ને પણ સૂચિત કરી છે.
ભારત 27 મિલિયન ટન LNG ની આયાત કરે છે
ભારત વાર્ષિક 27 મિલિયન ટન LNG ની આયાત કરે છે, જેમાંથી 40 ટકા ફક્ત કતારથી આવે છે. પુરવઠા કાપથી ચિંતિત, CGD એન્ટિટીઝના એસોસિએશન (ACE) એ સરકારી ગેસ કંપની GAIL ને પત્ર લખીને ઘરેલુ ગેસ અને LNG ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા વિનંતી કરી છે. એસોસિએશને જણાવ્યું હતું કે ઓછી કિંમતના ગેસ પુરવઠામાં 60 ટકાનો ઘટાડો અને બજાર-આધારિત પુરવઠાની સંપૂર્ણ ગેરહાજરી CNG અને પાઇપ્ડ રસોઈ ગેસ (PNG) ના વિતરણ પર પ્રતિકૂળ અસર કરશે. તેઓએ કટોકટીના આ સમયમાં સરકાર પાસેથી સ્પષ્ટ માર્ગદર્શન અને સમર્થન માંગ્યું છે.
કતારએનર્જીએ શું કહ્યું?
કતારએનર્જીએ એક નિવેદનમાં પુષ્ટિ આપી હતી કે રાસ લાફાન અને મેસૈદ ઔદ્યોગિક શહેરોમાં તેના ઓપરેશન કેન્દ્રો પર લશ્કરી હુમલાઓને કારણે ઉત્પાદન બંધ કરવામાં આવ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર, સંઘર્ષને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજોની સંખ્યામાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા પ્રવાહ પર અસર પડી છે. આ માર્ગ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે દેશની કુલ ક્રૂડ ઓઇલ આયાતનો આશરે 50 ટકા અને LNG પુરવઠોનો 54 ટકા આ માર્ગ દ્વારા થાય છે. હાલમાં, GAIL અને IOC વૈકલ્પિક બજારોમાંથી ગેસ ખરીદવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ ત્યાં કિંમતો કરાર દર ($25 પ્રતિ mmBtu) કરતાં લગભગ બમણી થઈ ગઈ છે.