તાજેતરમાં લંડનમાં એક ખાસ હરાજી થઈ હતી, જ્યાં ભારતીય 100 રૂપિયાની નોટની કિંમત ₹56,49,650 સુધી પહોંચી ગઈ હતી. આ નોટમાં એવું શું ખાસ હતું કે તેને આટલી કિંમતી બનાવી? આ નોટ 1950 ના દાયકામાં ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા જારી કરવામાં આવી હતી. આ નોટનો સીરીયલ નંબર HA 078400 હતો. તેને “હજ નોટ” કહેવામાં આવતું હતું અને તે એક ખાસ શ્રેણીની હતી.
20મી સદીના મધ્યમાં, RBI એ ખાડી દેશોમાં હજ યાત્રા પર જતા યાત્રાળુઓ માટે આ નોટ જારી કરી હતી. તેનો હેતુ સોનાની ગેરકાયદેસર ખરીદીને રોકવાનો હતો. આ નોટોને ઓળખવા માટે, તેમને એક ખાસ ઉપસર્ગ “HA” આપવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપસર્ગ તેમને અન્ય ભારતીય નોટોથી અલગ બનાવતો હતો. તેમનો રંગ પણ સામાન્ય ભારતીય નોટોથી અલગ હતો.
ભારતમાં ગેરકાયદેસર, ખાડી દેશોમાં કાનૂની ટેન્ડર
આ હજ નોટો ભારતમાં કાનૂની ટેન્ડર નહોતી, પરંતુ સંયુક્ત આરબ અમીરાત, કતાર, બહેરીન, કુવૈત અને ઓમાન જેવા ખાડી દેશોમાં તેનો ઉપયોગ કરી શકાતો હતો. ૧૯૬૧માં કુવૈતે પોતાનું ચલણ રજૂ કર્યું, અને અન્ય ગલ્ફ દેશોએ પણ તેનું પાલન કર્યું. આના કારણે ૧૯૭૦ના દાયકામાં હજ નોટો બંધ થઈ ગઈ. આજે, આ નોટો અત્યંત દુર્લભ છે અને ચલણ સંગ્રહકોમાં તેની માંગ ખૂબ જ છે.
૧૦ રૂપિયાની નોટોએ પણ ધ્યાન ખેંચ્યું
લંડનમાં બીજી એક હરાજીમાં ૧૦ રૂપિયાની બે જૂની નોટો પણ ઊંચી કિંમતે વેચાઈ. એક ₹૬.૯૦ લાખમાં અને બીજી ₹૫.૮૦ લાખમાં વેચાઈ. આ નોટો ૨૫ મે, ૧૯૧૮ના રોજ જારી કરવામાં આવી હતી અને ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવે છે.
આ નોટો પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધના અંતિમ તબક્કાની છે. તે બ્રિટિશ જહાજ એસએસ શિરાલાની છે, જે ૨ જુલાઈ, ૧૯૧૮ના રોજ જર્મન યુ-બોટ દ્વારા ડૂબી ગઈ હતી. જહાજ ભંગાણ અને આ ઐતિહાસિક ઘટના સાથેના તેમના જોડાણને કારણે આ નોટોનું મહત્વ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે.

